Thị trường mía đường
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ NGÀNH MÍA ĐƯỜNG THAILAND: "HỆ THỐNG PHÂN CHIA THU NHẬP"    ( 16-09-2011 )

Những bài học kinh nghiệm từ ngành mía đường Thailand: HỆ THỐNG PHÂN CHIA THU NHẬP

LTS: Thiếu nguyên liệu là căn bệnh trầm kha của ngành mía đường Việt Nam trong suốt nhiều năm qua, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, một trong số đó chính là việc chuyển đổi cây trồng của người nông dân thay vì trồng mía bởi thu nhập quá bấp bênh từ cây mía. Trong khi đó, tại Thailand việc áp dụng khá thành công cơ chế phân chia lợi nhuận giữa người nông dân và các nhà máy mía đường trong vòng gần 3 thập kỷ qua đã góp phần tạo nên bước nhảy thần kỳ cho ngành mía đường tại quốc gia này.


Cơ chế xuất khẩu đường tại Thailand
Mặc dù là quốc gia xuất khẩu đường lớn thứ 2 thế giới, tuy nhiên cơ chế xuất khẩu đường tại Thailand được đánh giá là khá phức tạp. Quotas cho từng nhà máy được xác định trên cơ sở  kết quả sản xuất trong 3 năm gần nhất của mỗi nhà máy, mức độ đóng góp vào chuỗi cung ứng đường toàn ngành và được Chính phủ xem xét và quyết định hằng năm trước khi vụ mùa mới bắt đầu. Hiện tại, lượng đường sản xuất tại Thailand được chia làm 3 loại quotas, trong đó:

  1. Quotas A – Đây là lượng đường tinh luyện dùng để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa, lượng đường này được bán cho các nhà bán sỉ với mức giá cố định do Chính phủ ấn định, hiện tại mức giá đường nội địa tại Thailand là 23.5 Bath/kg. Lượng Quotas này được Chính phủ phân phối cho các nhà máy sản xuất trước lúc bắt đầu mỗi vụ mùa trên cơ sở năng lực sản xuất của các nhà máy, trong vụ mùa 2010-2011 Quotas A được xác định là khoảng 2.6 triệu tấn.
  2. Quotas B – Được sử dụng nhằm mục đích dự trữ cung ứng cho những hợp đồng, cam kết xuất khẩu dài hạn. Tất cả lượng đường Quotas B đều là đường thô, khoảng 800,000 tấn, được giao cho một số công ty thương mại, sau đó bán lượng đường này được tiêu thụ trên cơ sở đại diện cho Hiệp hội mía đường Thailand TCSC. Hiệp hội mía đường Thailand là tôt chức bao gồm đại diện của Chính phủ, người trồng mía, nhà máy mía đường và là cơ quan chịu toàn bộ trách nhiệm về giá cả, tiêu thụ đường thô theo hạn mức Quotas này, bình quân giá bán đường Quotas loại B sẽ được dùng làm giá cuối cùng phải trả cho người trồng mía. Thông thường một nửa Quotas B sẽ được bán cho các nhà thương mại quốc tế và phần còn lại bán lại cho các công ty nội địa để xuất khẩu.
  3. Quotas C – Bao gồm sản lượng còn lại sau khi đã phân bổ cho 2 loại Quotas A và B, sản lượng này được dùng để xuất khẩu. Quyền xuất khẩu được giao cho các công ty được phép xuất khẩu vào thời điểm 6 tháng trước khi vụ mùa bắt đầu. Các nhà máy được yêu cầu phải đáp ứng đầy đủ lượng đường cho Quota A và B trước khi áp dụng cho Quota C. Các công ty được giao quyền tự quyết đối với giá bán cho loại đường này, nhưng phải bảo đảm mức giá tối thiểu được dùng làm cơ sở chi trả cho người trồng mía ít nhất bằng giá của loại Quota B. Vụ mùa 2010-2011, với tổng sản lượng đường đạt 9.62 triệu tấn, lượng đường quota C được xác định ở mức khoảng hơn 7 triệu tấn.

Cơ chế phân chia lợi nhuận giữa người nông dân và nhà máy
Cơ chế phân chia thu nhập tại Thailand được xác lập năm 1982, tạo tiền đề cho việc ban hành Đạo luật về Mía đường năm 1984. Đạo luật này trao quyền cho Chính phủ trong việc ban hành và điều chỉnh các quy định trong việc thương lượng giữa người trồng mía và các nhà máy mía đường. Hằng năm Chính phủ cũng có nhiệm vụ trong việc xác định mức giá đường tiêu thụ cố định tại thị trường nội địa và thường cao hơn so với mức giá xuất khẩu, ngoại trừ giai đoạn 1997 và cuối năm 1998. Cơ chế cố định mức giá tiêu thụ nội địa ở mức cao không những giúp gia tăng mức thu nhập cho người trồng mía và nhà máy mía đường mà còn góp phần ổn định thu nhập, đồng thời giảm tốc độ tiêu thụ đường trong nước và gia tăng lượng đường thặng dư để xuất khẩu.
Luật mía đường 1984 quy định giá trị kinh tế phân chia giữa nhà máy và hộ nông dân được căn cứ trên chữ đường (CCS) của cây mía, được đo lường bởi cơ quan độc lập là Hệ thống mía đường thương mại Thailand. Tỷ lệ phân chia lợi nhuận được áp dụng hiện nay là 70:30, trong đó 70% của tổng thu nhập ròng từ bán đường và mật rỉ sẽ thuộc về người trồng mía và 30% còn lại là của nhà máy. Cơ chế phân chia lợi nhuận hoạt động căn cứ trên mức giá cơ sở ban đầu nhà máy chi trả cho người nông dân (mức giá này được Chính phủ xác định hằng năm trên cơ sở thỏa thuận với người trồng mía, các nhà máy mía đường và diễn biến giá đường thế giới) và giá đường bình quân mùa vụ được tính vào thời điểm cuối vụ mùa, trong đó, việc xác định mức giá đầu tiên và cuối cùng trong mỗi mùa vụ do Chính phủ Thailand đảm nhiệm. Nếu mức giá cuối mùa cao hơn mức giá đầu mùa, phần thu nhập bổ sung sẽ được chi trả cho người nông dân, nếu giá cuối mùa thấp hơn giá đầu mùa Chính phủ Thailand sẽ trợ cấp, đền bù cho các nhà máy dưới các mức khác nhau của Quỹ mía và đường. Quỹ hỗ trợ và phát triển ngành mía đường được thành lập bằng cách trích 1-2% từ hệ thống phân chia thu nhập hằng năm. Chính phủ Thailand cũng thông qua Quỹ mía và đường, cung cấp các chương trình tín dụng hỗ trợ người nông dân vay tiền với mức lãi suất thấp hơn lãi suất thị trường.
Mặc dù cơ chế phân chia lợi nhuận vẫn còn một số điểm chưa hoàn hảo, tuy nhiên trên khía cạnh tích cực, hệ thống phân chia lợi nhuận hoạt động rất hiệu quả trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa nhà máy và người trồng mía và đóng góp rất lớn vào cuộc cách mạng đối với  ngành mía đường Thailand trong hơn 25 năm qua, đưa Thailand trở thành quốc gia xuất khẩu đường lớn thứ 2 thế giới hiện nay.
Đề xuất cho ngành mía đường Việt Nam
Thiếu hành lang pháp lý và cơ chế giám sát từ Chính phủ trong việc phân chia lợi nhuận là một trong những nguyên nhân nổi bật gây ra tình trạng liên kết yếu giữa người trồng mía và nhà máy mía đường tại Việt Nam trong suốt nhiều năm qua. Hiện nay, giá mua mía nguyên liệu tại Việt Nam chưa hề được quy định bởi văn bản pháp luật cụ thể, Nhà nước chỉ khuyến cáo giá mua mía tương đương 60-65 kg đường trắng, tuy nhiên không có cơ quan đứng ra kiểm tra, giám sát nên lợi ích của người nông dân vẫn dễ bị biến động, chèn ép và thiệt thòi nhất. Do đó, tương tự như Thailand, Chính phủ Việt Nam trong đó Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn là nòng cốt cần phải sớm ban hành văn bản luật nhằm tạo hành lang pháp lý, bảo vệ quyền lợi của người nông dân, xây dựng cơ chế phân chia lợi nhuận hợp lý nhằm khuyến khích cả người nông dân và nhà máy cùng phát triển, người nông dân được đảm bảo nguồn thu nhập ổn định và công bằng thì mới yên tâm trụ vững với cây mía. Các nhà máy khi đã đảm bảo sở hữu nguồn nguyên liệu ổn định và đạt năng suất cao là tiền đề hướng tới quy mô sản xuất công nghiệp hiện đại, gia tăng thêm tính lợi ích kinh tế theo quy mô của các nhà máy và toàn ngành. Ngoài ra, mô hình Quỹ mía đường Thailand được đánh giá là rất hay và góp phần hỗ trợ cho cơ chế phân chia lợi nhuận được hoạt động ổn định trong những năm giá đường sụt giảm mạnh. Do đó, việc nghiên cứu để hình thành Quỹ mía đường tại Việt Nam cũng là điều cần thiết nhằm giúp ngành mía đường hạn chế các cú shock về giá do tính chu kỳ ngành nghề và diễn biến giá hàng hóa thế giới gây ra.
Bên cạnh xây dựng  quy định pháp luật về hệ thống phân chia lợi nhuận, để đạt được thành quả như hiện nay, ngành mía đường Thailand đã kết hợp đồng bộ các gói giải pháp với sự tham gia của tất cả các bên. Sự phân chia trách nhiệm giữa các bên bao gồm Chính phủ, nhà máy và người trồng mía được xác định rõ ràng trên cơ sở các thế mạnh của mỗi thành viên, trong đó Chính phủ Thailand giữ vai trò trung tâm và quan trọng nhất, đặc biệt trong việc xây dựng định hướng, thực thi các biện pháp nhằm tái cấu trúc ngành mía đường. Chính phủ Thailand cũng đã tham gia với vai trò chính hoặc hỗ trợ tích cực trong các lĩnh vực nghiên cứu và phát triển giống mía, cơ giới hóa nền nông nghiệp, ngăn ngừa dịch bệnh và trồng trọt, mở rộng vùng nguyên liệu, đặc biệt khâu phát triển mía giống được đặc biệt quan tâm nhằm thành lập trung tâm giống và ngân hàng thông tin cấp quốc gia, xây dựng bộ giống mía chuẩn phù hợp điều kiện từng vùng nguyên liệu.

>>>download>>>

Xem thêm thông tin tại website: http://www.thesaigontimes.vn/epaper2010/TB-KTSG/662/#/11/zoomed

NGUYỄN QUỐC HUÂN - CV.Phòng Nghiên cứu – Phân tích
CTCP Đầu tư Sài Gòn Thương Tín - SacomInvest

  Các tin khác:
»  BẢN TIN MÍA ĐƯỜNG ( 09-08-2011 )
»  BẢN TIN MÍA ĐƯỜNG ( 01-08-2011 )
»  BẢN TIN MÍA ĐƯỜNG ( 18-07-2011 )
»  BẢN TIN MÍA ĐƯỜNG ( 13-06-2011 )
»  BẢN TIN MÍA ĐƯỜNG ( 07-06-2011 )
»  Bản tin mía đường ( 05-04-2011 )
»  Bản Tin Mía Đường ( 29-03-2011 )
STI dang tuy?n d?ng
ĐC: 262 Huỳnh Văn Bánh, Phường 11, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh  |  ĐT: (848)38447950  |  Fax:(848)38447951  |  Email: info@tvinvest.com.vn Bản quyền © 2009 TVI